- Thể thao
- Ngoại hạng Anh
- Phân tích
Nếu phân tích kỹ hơn, liệu Man Utd có trao ghế HLV cho Carrick?
Theo phân tích của nhà sinh lý học thể thao hàng đầu nước Anh là tiến sĩ Mehdi Kordi, thành tích của Man Utd thời Michael Carrick vượt quá kỳ vọng trong giai đoạn tạm quyền mùa trước, nhưng thực chất có rất ít thay đổi kể từ khi Ruben Amorim rời đi.
Michael Carrick đi bộ trên sân sau trận Man Utd gặp Man City tại Ngoại hạng Anh ở Old Trafford, Manchester, Anh, ngày 13/9/2026. Ảnh: AP
Man Utd bước vào mùa giải 2026-2027 với tỷ lệ vô địch Ngoại hạng Anh theo các nhà cái bấy giờ là khoảng 1 ăn 7 hoặc 1 ăn 10. Nhưng theo đo lường và đánh giá của tiến sĩ Kordi – người từng là HLV trưởng của đội đua xe lòng chảo Olympic Hà Lan, xác suất lặp lại thành tích tương tự mùa trước của Carrick không ở mức ấy, thậm chí cũng chẳng phải 1 ăn 100.
Kordi tiến hành chạy mô phỏng lại 17 trận đấu cuối cùng của Man Utd mùa trước, chuỗi trận mà tập thể Carrick thắng 12, hòa 3 và thua 2. Dựa trên các số liệu cơ sở mang tính nền tảng, ông thu được kết quả rằng thành tích tương tự của Man Utd chỉ xuất hiện một lần trong số 200 lần.
Song chính từ kết quả mùa trước, ban lãnh đạo Man Utd quyết định ký hợp đồng hai năm với Carrick hồi tháng 5. Giờ đây, khi đội bóng đang nằm ngay trong nhóm cầm đèn đỏ, chiếc ghế của cựu tiền vệ này lại lung lay dữ dội. Vấn đề không phải việc "Quỷ Đỏ" từng chơi hay rồi bỗng dưng tệ đi. Dựa trên các dữ liệu đo lường hiệu suất để dự báo kết quả, hầu như không có gì thay đổi so với giai đoạn cuối triều đại Amorim.
"Trong thể thao Olympic, một tuần thăng hoa hay một tuần thảm họa có thể tạo nên ranh giới giữa huy chương vàng và vị trí thứ tư", vị chuyên gia so sánh. "Nếu tái cấu trúc toàn bộ kế hoạch dựa vào cảm xúc của một tuần lễ nào đó, bạn sẽ mất bốn năm để chạy theo những nhiễu động vô nghĩa. Vì vậy, câu hỏi đầu tiên tôi học được khi phân tích bất kỳ kết quả nào không phải là 'chuyện gì đã xảy ra?', mà là 'liệu mình có nhận lại kết quả tương tự nếu tình huống này được lặp lại 10 lần?'".
HLV Ruben Amorim thất vọng sau trận Man Utd thua Brighton 1-3 trên sân nhà Old Trafford vòng 22 Ngoại hạng Anh ngày 19/1/2025. Ảnh: AP
Trong bóng đá, dữ liệu mang đến lời đáp đặc biệt chính xác cho câu hỏi đó. Thông số "bàn thắng kỳ vọng" (expected goal) đo lường chất lượng những cú dứt điểm mà một đội tạo ra hoặc phải đối mặt. Trong khi, hiệu số giữa "bàn thắng kỳ vọng tạo ra" và "bàn thắng kỳ vọng phải nhận" sẽ cho biết đội nào nắm giữ nhiều cơ hội tốt hơn trong một trận đấu cụ thể.
Từ đây, những nhà phân tích có thể tính toán được số điểm mà một đội bóng thường kỳ vọng đạt được trong một trận đấu, bằng cách nhìn vào thành tích của tất cả các đối thủ khác khi rơi vào những hoàn cảnh có tương quan cơ hội tương tự.
21 trận đấu cuối cùng ở giải VĐQG dưới thời Amorim mang về cho Man Utd trung bình 1,76 điểm mỗi trận tính trên tương quan cơ hội. Họ thực tế giành được 1,52 điểm. Nhà cầm quân người Bồ Đào Nha bị sa thải vào đầu tháng 1/2026 khi đội bóng nằm ở nửa dưới bảng thứ tự tính theo điểm số, nhưng lại đứng trong nhóm 6 đội dẫn đầu nếu xét theo tương quan cơ hội tạo ra.
17 trận đầu tiên của Carrick mang lại giá trị 1,59 điểm mỗi trận. Man Utd thực tế thu về tới 2,29 điểm. Con số đó nhiều hơn 0,7 điểm mỗi trận so với những gì cơ hội cho phép, tương đương 12 điểm cộng thêm sau 17 trận. Thành tích này có được là nhờ việc các học trò của Carrick ghi nhiều hơn 0,56 bàn mỗi trận so với kỳ vọng từ các cơ hội tạo ra, đồng thời để thủng lưới ít hơn 0,21 bàn mỗi trận so với dự đoán.
Một tập thể từng thi đấu tương đối đúng với kỳ vọng dưới thời Amorim bỗng trở nên "may mắn quá mức" khi Carrick lên nắm quyền. Và sau đó, HLV 45 tuổi được trao bản hợp đồng chính thức.
Số điểm Man Utd giành được mỗi trận qua ba giai đoạn. Ảnh: The Times
Mùa này, cho đến trước trận thua Bournemouth trên sân nhà ở vòng 7, các cơ hội Man Utd tạo ra có trị giá trung bình 1,58 điểm mỗi trận, nhưng họ thực tế chỉ giành vỏn vẹn một điểm mỗi trận. Kết quả kỳ vọng về mặt điểm số ở cả hai giai đoạn – thời Carrick còn tạm quyền lẫn lúc chính thức – là gần như tương đương: 1,59 và 1,58. Song khác biệt nằm ở chỗ, khả năng dứt điểm của các cầu thủ đã tệ đi.
Ngay cả khi loại bỏ bàn ấn định chiến thắng của Erling Haaland trong trận derby Manchester – mà xét theo luật thì đáng lẽ không nên được công nhận, thành tích của Man Utd vẫn chỉ dừng lại ở mức 1,14 điểm mỗi trận trên thực tế, so với mức kỳ vọng 1,58.
Điểm số kỳ vọng so với thực tế mỗi trận của Man Utd qua ba giai đoạn. Ảnh: The Times
Theo Kordi, có hai cách để lý giải cho chuỗi thành tích "bất thường" mùa trước của Man Utd thời Carrick.
Cách thứ nhất là so sánh HLV này với những người khác ở cùng cấp độ. "Tôi đã xem xét mọi chuỗi 17 trận của tất cả các đội kể từ đầu mùa giải trước, tức tổng cộng 560 chuỗi trận, và lọc ra 82 trường hợp mà hiệu số bàn thắng kỳ vọng (expected goal difference) của một đội nằm trong cùng phạm vi với Man Utd của Carrick trong giai đoạn đó", vị chuyên gia giải thích. "Mức thu hồi điểm số trung bình là 1,52 điểm mỗi trận, tức khoảng 26 điểm sau 17 trận. Thành tích 2,29 điểm mỗi trận của Carrick, tương đương gần 39 điểm, là con số cao nhất trong cả 82 trường hợp kể trên. Đứng thứ hai là mức trung bình 1,94 điểm của Bournemouth vào giai đoạn mùa xuân".
"Cách thứ hai là mô phỏng lại 17 trận đấu của Carrick nhiều lần bằng dữ liệu", Kordi chia sẻ tiếp. "Một lượt mô phỏng điển hình cho ra 26 điểm, trong khi mức 39 điểm trở lên chỉ xuất hiện khoảng một lần trong số 220 lần chạy mô phỏng, tức là cao hơn gần ba độ lệch chuẩn so với mức thông thường. Tôi đã đối chiếu kết quả này với dữ liệu của 9 mùa giải Ngoại hạng Anh từ năm 2014. Trong quãng thời gian đó, không có đội bóng nào cùng cấp độ với Man Utd giành được nhiều hơn 39 điểm sau 17 trận. Chỉ có Tottenham thời Mauricio Pochettino vào mùa thu năm 2018 là san bằng được thành tích này, và trong 17 trận ngay sau chuỗi thăng hoa đó, họ chỉ giành được trung bình 1,35 điểm mỗi trận".
Kordi đi đến kết luận: "Man Utd đã bổ nhiệm một HLV dựa trên 17 trận đấu thu về kết quả tốt nhất của một đội bóng ở đẳng cấp tương đương họ trong suốt một thập kỷ".
Kết quả chạy mô phỏng 200.000 lần 17 trận đấu của Man Utd trong giai đoạn Michael Carrick còn tạm quyền. Ảnh: The Times
Các học trò không chịu "chạy" vì HLV
Khía cạnh về sự năng nổ trong di chuyển trên sân của các cầu thủ Man Utd cũng được tiến sĩ Kordi mang ra mổ xẻ. Khi bất kỳ HLV nào rơi vào áp lực, nỗ lực của các cầu thủ luôn dễ dàng bị đặt dấu hỏi, bởi đó là thứ có thể quan sát được và mang tính đạo đức nghề nghiệp. Một đội bóng thua trận trong khi di chuyển ít hơn đối thủ thường bị dán mác là buông xuôi, dừng chiến đấu.
Xét ở các chỉ số về thể chất của Man Utd, có một yếu tố bất biến. Ở cả ba giai đoạn là thời Amorim, thời Carrick tạm quyền và khi Carrick làm HLV chính thức, Man Utd đều để đối thủ vượt trội hơn ở quãng đường di chuyển tốc độ cao (high-speed running) với một biên độ gần như chính xác tuyệt đối: 0,27, 0,27 và 0,33 km mỗi trận.
Dưới thời Amorim, "Quỷ Đỏ" thực hiện ít hơn đối thủ trung bình 9 pha bứt tốc mỗi trận, con số này dưới thời Carrick vào mùa xuân năm nay là 6 pha, và hiện tại là 9 pha. Cho đến trước trận thua Chelsea mới đây, Man Utd đều thua các đối thủ về số lần bứt tốc trong tất cả các trận đấu ở Ngoại hạng Anh mùa này, cũng như trong phần lớn các trận đấu vào đầu năm nay.
Vì vậy, với góc nhìn rằng các cầu thủ áo đỏ đã ngừng nỗ lực chạy trên sân vì Carrick, dữ liệu sẽ đưa ra một câu trả lời thẳng thừng: họ vốn cũng chẳng chịu chạy dưới thời người tiền nhiệm, và họ cũng không hề chạy trong giai đoạn giúp Carrick kiếm được bản hợp đồng chính thức.
Trong hơn một năm qua, các chỉ số đo lường thể chất của Man Utd luôn thấp hơn mức trung bình của giải đấu trên mọi phương diện. Đây là vấn đề nằm ở chất lượng đội hình, chứ không phải bằng chứng để phán xét HLV.
Biểu đồ về các thông số chạy tốc độ cao, quãng đường bứt tốc và tổng quãng đường di chuyển của Man Utd trong ba giai đoạn so với đối thủ, cụ thể là mức thấp hơn đối thủ bao nhiêu. Ảnh: The Times
Điều đó không có nghĩa là không có gì thay đổi. Man Utd đang duy trì thời lượng kiểm soát bóng trung bình 56% ở hiện tại so với 49% vào đầu năm nay, và tỷ lệ chuyền bóng chính xác tăng từ 83% lên 86%. Thứ không thay đổi chính là đầu ra của quyền kiểm soát bóng đó.
Các giá trị bàn thắng kỳ vọng vẫn dao động trong khoảng từ 1,6 đến 1,9 bàn mỗi trận ở cả ba giai đoạn. Man Utd tung ra 20 dứt điểm mỗi trận, nhiều hơn một phần ba so với đầu năm, nhưng giá trị trung bình của mỗi cú dứt điểm chỉ đạt 0,08 bàn thay vì 0,11 bàn. Đây là dấu hiệu đặc trưng của một đội bóng chỉ dứt điểm từ những vị trí mà đối phương cho phép.
Việc kiểm soát bóng nhiều hơn không phải lúc nào cũng là hệ quả của sự chủ động, đôi khi đó chỉ là thế trận mà đối thủ nhường cho. Bảy trận đấu tính đến trước trận thua Bournemouth ở vòng 8 Ngoại hạng Anh mùa này là chưa đủ để khẳng định liệu việc kiểm soát bóng dưới thời Carrick là một lựa chọn chiến thuật, hay đơn giản chỉ là hệ quả từ cách tiếp cận của đối phương.
Sai lầm này đến từ cả hai chiều. Đầu năm nay, Chelsea từng trải qua chuỗi 17 trận với hiệu số bàn thắng kỳ vọng là dương 0,62 bàn mỗi trận, tốt hơn bất kỳ thành tích nào mà Man Utd làm được trong hai năm qua, nhưng chỉ giành được trung bình 1,12 điểm mỗi trận thực tế. Kết quả, HLV trưởng Chelsea bấy giờ là Liam Rosenior bị mất việc. CLB chủ sân Stamford Bridge sa thải Rosenior trong giai đoạn đội bóng dứt điểm kém hiệu quả, trong khi Man Utd bổ nhiệm Carrick dựa trên chuỗi trận dứt điểm thăng hoa. Cả hai quyết định này đều dựa trên cùng một nguồn dữ liệu và cùng một kiểu lập luận.
HLV Michael Carrick của Man Utd vỗ tay hướng về phía người hâm mộ, trong lúc Bruno Fernandes dự bị trước trận gặp Bournemouth ở Ngoại hạng Anh trên sân Old Trafford, Manchester, Anh, ngày 25/10/2026. Ảnh: AP
"Vấn đề không phải ai ngu ngốc hơn ai", Kordi phân tích. "Một chuỗi kết quả luôn đi kèm với một câu chuyện: đà hưng phấn, niềm tin, kiểm soát hoặc đánh mất phòng thay đồ. Trong khi, một bảng thống kê bàn thắng kỳ vọng lại không mang theo câu chuyện nào cả. Câu chuyện luôn có sức thuyết phục hơn những con số, và nó thuyết phục nhất khi mẫu dữ liệu còn quá nhỏ, bởi những mẫu nhỏ chính là nơi các câu chuyện trở nên kịch tính nhất. Chiến thắng làm lu mờ khả năng phán đoán trong mọi tình huống".
"Trong sự nghiệp huấn luyện Olympic của mình, tôi từng trải qua những chiến thắng rỗng tuếch, những ngày mà cảm giác đọng lại sau đó chỉ là sự nhẹ nhõm chứ không phải niềm thỏa mãn", tiến sĩ Kordi chia sẻ. "Bấy giờ, người ta thường nảy sinh tâm lý muốn bỏ túi kết quả ấy và bước tiếp. Phải cần đến kinh nghiệm, và thường là qua vài lần thất bại, người ta mới học được cách thừa nhận rằng mình đã gặp may, để rồi tiếp tục nỗ lực như thể vừa thua cuộc. Trạng thái hưng phấn tột độ lại gây ra điều ngược lại, nó biến kết quả thành bằng chứng khẳng định năng lực, khiến quá trình nhìn nhận, đánh giá lại bị dừng hẳn".
"Bạn hãy thử tách bạch hai yếu tố vốn luôn cấu thành một kết quả: kết quả cuối cùng – tấm huy chương hay tỷ số trên bảng điện tử và quá trình – tức tất cả những gì bạn đã làm để để tác động đến khả năng đạt được kết quả ấy. Trong thể thao, kết quả mang lại cho bạn thời gian, còn quá trình cho biết bạn đang đi về đâu. Ở Man Utd, kết quả đã thưởng cho Carrick chiếc ghế HLV chính thức, vừa đẩy ông ấy vào tình thế bấp bênh. Cho đến trước trận thua Bournemouth ở vòng 7 Ngoại hạng Anh, quá trình ấy vẫn chưa hề dịch chuyển", Kordi đánh giá.
Ở trận gặp Bournemouth, Man Utd tạo ra ít cơ hội hơn đối thủ với cách biết hơn một bàn thắng và thua 0-3 ngay trên sân nhà, thất bại nặng nề nhất của họ tại Old Trafford trong hai năm qua ở Ngoại hạng Anh. Trận thua này kéo mức tương quan cơ hội trung bình của mùa giải tụt xuống chỉ còn 0,1 bàn mỗi trận, và thực tế con số đó vẫn có phần lạc quan hơn so với thực trạng. Nếu loại bỏ trận thắng Ipswich Town 5-2, Man Utd đều tạo ra ít cơ hội hơn đối thủ ở 7 trong số 8 trận đấu còn lại tại giải VĐQG, gồm cả trận thua Chelsea gần nhất.
Lần đầu tiên kể từ khi Carrick đến, quá trình thực sự đã dịch chuyển, và nó đi theo chiều hướng tồi tệ. Bài kiểm tra bằng mắt thường và dữ liệu giờ đây đã đồng điệu với nhau.
Hoàng Thông (theo The Times)
Theo Vnexpress
