VĐV Mỹ đặt hy vọng vào trọng tài AI sau khi bị chấm 0 điểm
Bất bình vì bị trọng tài chấm 0 điểm tại giải VĐTG trampoline (thể dục nhún bạt) 2026, VĐV Mỹ Ruben Padilla hy vọng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ giúp việc chấm điểm trở nên khách quan, nhất quán và minh bạch hơn.Ruben Padilla gặp sự cố trong bài thi double mini-trampoline tại giải vô địch thế giới ở Nam Kinh, Trung Quốc, diễn ra từ ngày 4 đến 8/11. Khi thực hiện động tác, VĐV 25 tuổi vô tình chạm vào thảm, khiến trọng tài không công nhận toàn bộ bài thi và chấm 0 điểm. Padilla bất bình với quyết định này, vì cho rằng lỗi của anh chỉ đáng bị trừ điểm, thay vì bị hủy toàn bộ kết quả.
Theo Tân Hoa Xã, Padilla cũng là một trọng tài tại các giải đấu trong nước Mỹ. Vì vậy, anh hiểu những khó khăn khi đánh giá các động tác phức tạp, nhưng cho rằng việc mỗi trọng tài có cách diễn giải luật khác nhau dễ dẫn đến sự thiếu nhất quán trong chấm điểm.
Tình huống Padilla bị chấm điểm 0. Video: Facebook / Tomas Minc
Sự cố xảy ra đúng thời điểm giải vô địch trampoline thế giới lần đầu thử nghiệm hệ thống chấm điểm bằng AI, mở ra hy vọng rằng công nghệ có thể giúp hạn chế những tranh cãi tương tự. Padilla thừa nhận chưa trực tiếp chứng kiến hệ thống AI hoạt động đầy đủ, nhưng kỳ vọng công nghệ này sẽ mang đến cách đánh giá khách quan hơn. Điều anh mong muốn trước mắt không phải máy móc thay thế hoàn toàn con người, mà là sự minh bạch trong từng quyết định.
"Điều tôi mong muốn nhất hiện nay là sau mỗi bài thi, có thể lập tức xem lại video, trong đó hiển thị rõ từng điểm được cộng hoặc trừ", Padilla nói với Tân Hoa Xã.
Trampoline, hay thể dục nhún bạt, là một phân môn của thể dục dụng cụ, trong đó VĐV sử dụng sức bật từ mặt bạt đàn hồi để tung người lên không trung, thực hiện các động tác nhào lộn, xoay và lộn nhiều vòng trước khi tiếp đất. Môn này gồm các nội dung như trampoline cá nhân, đồng đội, đồng bộ, double mini-trampoline (nhún bạt đôi cỡ nhỏ) và tumbling (nhào lộn trên đường bạt dài).
Trọng tài đánh giá dựa trên độ khó, chất lượng thực hiện động tác, khả năng kiểm soát cơ thể, tiếp đất và một số tiêu chí riêng của từng nội dung. Trong đó, trampoline cá nhân là nội dung được đưa vào chương trình Olympic từ Sydney 2000, còn double mini-trampoline, nội dung Ruben Padilla thi đấu, chưa thuộc hệ thống tranh huy chương Olympic.
Các trọng tài xem lại video tình huống Padilla mắc lỗi. Ảnh: Xinhua
Padilla là nhà vô địch thế giới double mini-trampoline nam năm 2025. Do nhận 0 điểm ở lượt thi thứ hai của chung kết cá nhân tại Nam Kinh, anh không thể bảo vệ danh hiệu. Đồng đội West Fowler sau đó giành HC vàng, còn hai VĐV Nga Ilia Penkin và Aleksandr Butko lần lượt đoạt HC bạc và đồng.
Tranh cãi của Padilla càng thu hút chú ý khi hệ thống chấm điểm AI mang tên ASS, do công ty công nghệ Trung Quốc Qingde Zhiti phát triển, lần đầu xuất hiện tại giải vô địch trampoline thế giới.
Hệ thống sử dụng nhiều camera độ phân giải cao để ghi lại chuyển động của VĐV, sau đó phân tích dữ liệu động học ba chiều nhằm xác định vị trí cơ thể, góc xoay, độ cao và các thông số kỹ thuật. Từ đó, AI có thể hỗ trợ đánh giá năm nhóm điểm trong trampoline, gồm độ khó, chất lượng thực hiện, độ lệch vị trí, thời gian trên không và điểm phạt.
Theo nhà sáng lập Qingde Zhiti, Xu Dazheng, công nghệ đã được phát triển qua nhiều phiên bản, từ ứng dụng ban đầu trong nhảy cầu đến hơn 10 môn thể thao, gồm thể dục, điền kinh, võ thuật và taekwondo. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là làm sao để máy móc hiểu chính xác đặc thù của từng môn.
Các trọng tài dùng hệ thống ASS để xem lại các tình huống. Ảnh: Xinhua
Một thành viên ban điều hành Liên đoàn Thể dục Thế giới (World Gymnastics), được Tân Hoa Xã dẫn lời với tên Thomson, đánh giá AI có thể tạo ra bước tiến lớn về công bằng trong chấm điểm.
Theo ông, trọng tài quan sát bằng mắt thường khó phân biệt chính xác những sai lệch nhỏ về góc xoay hoặc tư thế cơ thể. Trong khi đó, máy móc có thể đo lường những khác biệt chỉ vài độ, qua đó ghi nhận chính xác hơn chất lượng động tác.
"Các VĐV thực hiện tốt hơn xứng đáng nhận được số điểm cao hơn", Thomson nhấn mạnh.
Trước hệ thống ASS của Trung Quốc, World Gymnastics đã hợp tác với tập đoàn Fujitsu của Nhật Bản để phát triển hệ thống hỗ trợ trọng tài JSS. Công nghệ này được giới thiệu đầy đủ cho cả 10 nội dung tại giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới năm 2023, sử dụng AI nhận diện chuyển động và phân tích tư thế cơ thể.
Theo World Gymnastics, JSS có thể cung cấp góc nhìn từ nhiều hướng, dữ liệu đo lường và video quay chậm để trọng tài xem xét những động tác khó. Tuy nhiên, hệ thống chỉ hỗ trợ, không tự đưa ra quyết định chấm điểm chính thức. Ứng dụng AI còn được kỳ vọng mang lại lợi ích ngoài thi đấu.
HLV người Italy Andrea Ancheschi cho rằng khả năng nhận diện chính xác lỗi kỹ thuật sẽ giúp VĐV điều chỉnh động tác trong tập luyện, thay vì chỉ dựa vào cảm giác hoặc đánh giá chủ quan của HLV. Điều này có thể góp phần hạn chế chấn thương, nhất là khi các động tác trong thể dục ngày càng phức tạp và nguy hiểm.
Dù vậy, giới chuyên môn thừa nhận AI chưa thể thay thế hoàn toàn trọng tài con người. Ngoài chi phí triển khai, những yếu tố như tính nghệ thuật, biểu cảm và chất lượng trình diễn vẫn khó được đánh giá đầy đủ bằng các thông số kỹ thuật.
Padilla (phải) chúc mừng West Fowler - đồng đội giành HC vàng tại giải VĐTG double mini-trampoline 2026 ngày 7/11. Ảnh: Xinhua
Chủ tịch World Gymnastics Morinari Watanabe từng bày tỏ mong muốn đưa AI vào hỗ trợ chấm điểm tại Olympic Los Angeles 2028. Tuy nhiên, việc để máy móc tự quyết định toàn bộ điểm số vẫn chưa được xem là phương án khả thi.
Một hướng đi đang được thử nghiệm là số hóa toàn bộ quá trình chấm điểm. Tại giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới ở Rotterdam, Hà Lan, trọng tài nội dung xà kép nam đã sử dụng thiết bị điện tử với các nút trừ 0,1 điểm, 0,3 điểm, 0,5 điểm hoặc đánh dấu lỗi nghiêm trọng. Khi xem lại video, ban giám sát có thể xác định từng trọng tài đã trừ điểm ở động tác nào.
Theo Thomson, cách làm này không chỉ giảm nguy cơ can thiệp chủ quan vào điểm số mà còn mở đường cho việc hiển thị chi tiết quá trình chấm điểm ngay trên truyền hình.
Với Padilla, đó cũng chính là điều anh mong đợi. Sau khi bị chấm 0 điểm tại Nam Kinh, VĐV Mỹ không đòi AI phải thay thế con người, mà muốn mọi quyết định được giải thích bằng những bằng chứng cụ thể.
Nhật Tảo tổng hợp
Theo Vnexpress
