Vì sao nhà vô địch New York ra mắt marathon trên đường chạy khó?
Thay vì chọn một lộ trình bằng phẳng để săn thành tích, Andreas Almgren quyết định ra mắt marathon tại New York, nơi những cây cầu, đoạn dốc và cuộc đấu chiến thuật là thách thức cho mọi runner.Ngày 1/11, Almgren vô địch New York City Marathon 2026 với 2 giờ 6 phút 1 giây, nhanh hơn á quân người Italy Yemaneberhan Crippa 13 giây. Thành tích này đưa VĐV Thụy Điển vào nhóm những người chạy nhanh nhất lịch sử giải, đồng thời trở thành nhà vô địch nam đầu tiên đăng quang ngay lần đầu chạy marathon tại New York kể từ Gebre Gebremariam năm 2010.
Chiến thắng càng đáng chú ý bởi Almgren không chọn con đường thông thường của nhiều VĐV điền kinh khi chuyển lên cự ly 42,195 km: tìm một giải có địa hình thuận lợi, đội pacer chuyên nghiệp và nhịp chạy ổn định để thiết lập thành tích cá nhân.
VĐV Thụy Điển Andreas Almgren tăng tốc bứt khỏi đối thủ Italy Yemaneberhan Crippa khi cả hai cách đích khoảng 800 mét trên đường chạy New York City Marathon, New York, Mỹ ngày 1/11/2026. Ảnh: AP
Theo AP, Almgren quyết định chọn New York City Marathon từ một năm trước. Khi ấy, anh đến xem giải năm 2025, đứng cổ vũ tại Brooklyn - khu vực các VĐV tiến vào Manhattan và những kilomet cuối trong Central Park. Ngay tối hôm đó, anh quyết định sẽ ra mắt marathon tại đây vào năm sau.
"Tôi bắt đầu bàn về các kế hoạch dài hạn và nghĩ đây là một lựa chọn tốt", Almgren kể với AP sau chiến thắng. "Một năm sau, tôi ở đây và đã thắng cuộc đua".
Lựa chọn ấy đặt ra câu hỏi: Vì sao một VĐV đang ở đỉnh cao phong độ lại chọn một trong những đường chạy khó nhất hệ thống World Marathon Majors để thử sức ở cự ly chưa từng thi đấu?
New York không phải nơi lý tưởng để săn kỷ lục
Khác với Berlin, Chicago hay Valencia, New York City Marathon không được thiết kế để giúp VĐV duy trì tốc độ cao nhất trong suốt 42,195km.
Đường chạy đi qua 5 quận của New York, xuất phát trên cầu Verrazzano-Narrows, qua Brooklyn, Queens, Manhattan và Bronx, trước khi về đích tại Central Park. Những cây cầu tạo ra các đoạn lên xuống dốc đáng kể, trong khi địa hình nhấp nhô ở cuối hành trình khiến việc duy trì tốc độ trở nên khó khăn.
Giải cũng không sử dụng pacer chuyên nghiệp cho nhóm elite. Thay vì được dẫn tốc độ đều đặn, các ứng viên vô địch phải tự điều chỉnh nhịp chạy, theo dõi đối thủ và quyết định khi nào tăng tốc.
Khác biệt thể hiện rõ qua kỷ lục đường chạy. New York hiện có kỷ lục nam 2 giờ 4 phút 58 giây do Tamirat Tola lập năm 2023. Trong khi đó, kỷ lục thế giới của Kelvin Kiptum là 2 giờ 0 phút 35 giây, thiết lập tại Chicago cùng năm.
Kỷ lục đường chạy của các giải thuộc hệ thống World Marathon Majors. Đồ họa: Nhật Tảo (AI hỗ trợ)
Khoảng cách hơn 4 phút giữa hai thành tích không thể chỉ quy cho địa hình, bởi chúng được thiết lập bởi những VĐV khác nhau, trong điều kiện và chiến thuật khác nhau. Tuy nhiên, đây là một chỉ dấu cho thấy New York không phải lựa chọn tối ưu nếu mục tiêu duy nhất là chạy nhanh nhất có thể.
Và với Almgren, điều đó không nhất thiết là bất lợi. Thay vì phải chạy theo tốc độ của một nhóm pacer được lập trình sẵn, anh có cơ hội thi đấu trong một cuộc đua mà vị trí, khả năng phản ứng trước các đợt tăng tốc và sức mạnh ở những km cuối có thể quyết định kết quả.
Lợi thế của nhà vô địch đi lên từ đường chạy 800m
Almgren không phải một tân binh thông thường. VĐV 31 tuổi khởi đầu sự nghiệp ở cự ly 800m, từng đạt thành tích 1 phút 45 giây khi mới 19 tuổi và giành HC đồng giải vô địch U20 thế giới. Sau những chấn thương và giai đoạn sa sút, anh chuyển dần sang các cự ly dài hơn.
Năm 2026, Almgren vô địch 10.000m châu Âu với 27 phút 23,44 giây. Đến tháng 9, anh giành HC vàng bán marathon thế giới tại Copenhagen với 58 phút 6 giây, lập kỷ lục châu Âu. VĐV người Thụy Điển này còn sở hữu kỷ lục châu Âu ở cự ly 5.000m và đoạt HC đồng 10.000m thế giới năm 2025.
Những kết quả này cho thấy Almgren đã có nền tảng sức bền của một VĐV chạy dài hàng đầu, trong khi vẫn giữ được khả năng tăng tốc từng phát huy ở các cự ly ngắn.
Và đây là yếu tố đặc biệt hữu ích tại New York. Một cuộc đua chiến thuật có thể khiến nhiều đối thủ bước vào những km cuối cùng nhau, và khi đó khả năng thay đổi tốc độ trở nên quan trọng không kém việc duy trì pace trung bình.
Đồ họa: Nhật Tảo (AI hỗ trợ)
Tuy nhiên, sức bền ở 21,0975km không tự động bảo đảm thành công ở marathon. Cự ly dài gấp đôi đặt ra những thách thức khác về dự trữ glycogen, khả năng hấp thụ năng lượng và sức chịu đựng của hệ cơ xương sau hơn hai giờ vận động. Chính Almgren cũng thừa nhận sự thiếu kinh nghiệm ấy.
"Đây là marathon đầu tiên của tôi. Tôi thực sự không biết mình phải cảm thấy thế nào", anh nói với NYRR.
Đến km 32, Almgren bắt đầu thấy mệt và lo rằng lẽ ra bản thân phải cảm thấy tốt hơn. Nhưng khi chỉ còn khoảng 5 km, anh nhận ra mình vẫn có thể đáp trả các đợt tăng tốc tương đối dễ dàng. Đó là lúc Almgren bắt đầu tin vào cơ hội chiến thắng.
Chiến thuật được chứng minh bằng số liệu
Diễn biến cuộc đua cho thấy Almgren không thắng nhờ duy trì tốc độ cao ngay từ đầu, mà nhờ phân phối sức hiệu quả theo chiến thuật negative splits.
Theo Run247, anh hoàn thành nửa đầu trong 1 giờ 4 phút 4 giây, rồi chạy nửa sau trong 1 giờ 1 phút 57 giây, tức nửa sau nhanh hơn nửa đầu tới 2 phút 7 giây.
Số liệu này đặc biệt đáng chú ý ở New York, nơi những đoạn dốc cuối thường khiến VĐV khó giữ được tốc độ.
Theo World Athletics, nhóm dẫn đầu đi qua mốc 10 km trong 30 phút 52 giây. Đến nửa đường, đoàn đua vẫn đông, với nhiều lần đổi vị trí dẫn đầu. Zouhair Talbi tăng tốc ở khoảng km 25 trên cầu Queensboro, nhưng không thể tách khỏi các đối thủ.
Bước ngoặt đến ở đoạn cuối, khi nhà vô địch 2025 Benson Kipruto tăng tốc, chạy mile thứ 23 trong 4 phút 38 giây, tương đương pace khoảng 2 phút 53 giây/km. Nhóm dẫn đầu chỉ còn 4 người, trong đó có Almgren. Đến km 40, anh nhỉnh hơn Crippa, Kipruto và Talbi.
Khi Talbi rồi Kipruto tụt lại, cuộc đua chỉ còn hai ứng viên châu Âu. Ở khoảng 800 m cuối, Almgren tung cú tăng tốc quyết định, bỏ lại Crippa để về nhất.
Màn nước rút ngoạn mục của Almgren tại New York City Marathon 2026.
Theo LetsRun, thành tích 2 giờ 6 phút 1 giây thuộc nhóm 4 kết quả nhanh nhất lịch sử đường chạy New York. Nhưng quan trọng hơn, Almgren chứng minh có thể kết hợp sức bền marathon với tốc độ kết thúc của một VĐV từng thi đấu 800m.
Lựa chọn mạo hiểm nhưng phù hợp với mục tiêu
Chiến thắng của Almgren không có nghĩa New York là địa điểm tốt hơn Berlin hay Chicago cho mọi VĐV lần đầu chạy marathon. Nếu mục tiêu là thiết lập thành tích cá nhân, một đường chạy bằng phẳng, có pacer và điều kiện thời tiết thuận lợi vẫn mang lại nhiều lợi thế. Nhưng nếu mục tiêu là cạnh tranh danh hiệu, New York có thể phù hợp với những VĐV giàu tốc độ và khả năng ứng biến chiến thuật.
Trường hợp Almgren còn phản ánh một xu hướng đáng chú ý của điền kinh đỉnh cao: những VĐV thành công ở 5.000m, 10.000m và bán marathon có thể chuyển lên marathon khi vẫn đang ở đỉnh cao phong độ, thay vì chờ đến cuối sự nghiệp.
Almgren đã có HC vàng châu Âu 10.000m, chức vô địch thế giới bán marathon và kỷ lục châu Âu trước khi chạy marathon đầu tiên. Anh bước vào New York không phải để tìm lại sự nghiệp, mà để mở rộng hơn một sự nghiệp đang thăng tiến.
VĐV Thụy Điển Andreas Almgren chạy trong nhóm elite nam trên đường đua New York City Marathon, tại New York, Mỹ ngày 1/11/2026. Ảnh: AP
Theo AP, Almgren từng làm chuyên viên phân tích rủi ro trong lĩnh vực tài chính và nhà khoa học dữ liệu cho một công ty công nghệ thể thao. Sau chấn thương khiến anh lỡ Olympic Paris 2024, VĐV Thụy Điển quyết định nghỉ việc, tập trung hoàn toàn vào chạy bộ và tự đảm nhiệm vai trò HLV.
Một năm sau khi đứng bên đường cổ vũ các runner New York, Almgren trở lại với tư cách người chiến thắng.
Lựa chọn một đường chạy khó không bảo đảm thành công. Nhưng với Almgren, nó giúp anh tận dụng những thế mạnh sẵn có và trả lời câu hỏi quan trọng nhất của lần đầu thử sức marathon: không chỉ có thể chạy nhanh đến đâu, mà còn có thể đánh bại ai trên cự ly 42,195 km.
Nhật Tảo tổng hợp
Theo Vnexpress
