Phạm Tử Nghi tương truyền là người cực kỳ giỏi võ nghệ - Ảnh minh họa
Trong kho tàng võ thuật - lịch sử của Việt Nam, Phạm Tử Nghi là một tên tuổi vô cùng đặc biệt. Ông được tôn sùng nhờ võ nghệ kinh người, cũng như những chiến công quân sự hiển hách với nhà Mạc
Đụng độ "đại tướng giỏi võ nhất Minh triều"
Sự kiện đặc biệt này được ghi chép trong nhiều bộ sử Việt Nam và Trung Quốc, nổi bật là Minh sử, Minh Thế Tông thực lục, Đại Việt sử ký toàn thư và Đại Việt thông sử.Theo Minh Thế Tông thực lục, quyển 347, mục ngày Quý Sửu, tháng 4 năm Gia Tĩnh thứ 28 (1549), Phạm Tử Nghi đem quân tiến vào vùng Khâm Châu, Liêm Châu, thuộc lãnh thổ Trung Quốc ngày nay.
Đặc biệt, quân của ông đã bắt viên Chỉ huy Tôn Chính, giết viên Bách hộ Hứa Trấn của nhà Minh.
Sử quan Trung Quốc mô tả tình hình bằng bốn chữ "Lĩnh hải tao động", nghĩa là cả vùng Lĩnh Hải náo động.
Trước tình hình này, hoàng đế Gia Tĩnh ra lệnh cho các quan trấn thủ phải nhanh chóng tìm cách dẹp yên biên giới, đồng thời cảnh cáo những người chậm trễ, để xảy ra biến cố sẽ bị trị tội.
Minh sử, quyển 212, Liệt truyện thứ 100, phần Du Đại Du truyện, cũng ghi nhận các cuộc tấn công của Phạm Tử Nghi khiến vùng Khâm Châu, Liêm Châu bất ổn. Tổng đốc Lưỡng Quảng Âu Dương Tất Tiến phải giao Du Đại Du đem quân đối phó.
Cần biết, Du Đại Du là nhân vật đặc biệt trong lịch sử võ thuật Trung Quốc.
Du Đại Du (1504-1580) nổi tiếng tinh thông binh pháp, võ nghệ cao cường, đặc biệt xuất sắc về côn pháp. Ông từng theo học kiếm thuật của danh sư Lý Lương Khâm, đỗ kỳ thi võ dưới triều Gia Tĩnh.
Du Đại Du còn để lại tác phẩm Kiếm kinh, một trước tác quan trọng về kỹ thuật sử dụng trường côn. Theo các nghiên cứu võ học Trung Quốc, năm 1561, ông từng chỉ dạy côn thuật cho các võ tăng Thiếu Lâm, góp phần phát triển kỹ nghệ sử dụng binh khí của ngôi chùa võ thuật nổi tiếng này.
Vì vậy, cuộc chạm trán giữa lực lượng Phạm Tử Nghi và Du Đại Du mang đến một câu chuyện hiếm gặp trong lịch sử quân sự Việt - Trung: hai võ tướng nổi tiếng cùng xuất hiện trên một chiến trường.
Đáng chú ý, trong Chính khí đường tập, quyển 3, phần Giao Lê đồ thuyết - Bình Giao, chính Du Đại Du ghi chép về quy mô lực lượng đối phương.
Theo đó, vào tháng 5-1549, lực lượng Phạm Tử Nghi có hơn 7.000 người, sử dụng 210 chiếc thuyền tiến vào cảng Bạch Lặc.
HÌnh tượng Du Đại Du trên phim ảnh Trung Quốc - Ảnh: BAIDU
Du Đại Du sau đó tổ chức quân thủy, bộ phối hợp đánh trả. Quân Minh với quân số áp đảo, giành lại quyền kiểm soát khu vực, còn Phạm Tử Nghi rút về nội địa Đại Việt.
Trong Đại Việt sử ký toàn thư, phần Bản kỷ tục biên, quyển XVI, mục năm Tân Hợi (1551), sử gia ghi Phạm Tử Nghi cùng Mạc Chính Trung đem quân sang tấn công lãnh thổ nhà Minh, khiến người Minh chịu nhiều tai hại.
Đặc biệt, triều đình Minh đã gửi văn thư trách cứ nhà Mạc, đe dọa đem quân sang hỏi tội nếu không xử lý lực lượng Phạm Tử Nghi.
Tương tự, Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử, phần Liệt truyện - Nghịch thần truyện, mục Mạc Phúc Nguyên, tờ 53b-54a, chép rằng Phạm Tử Nghi tập hợp lực lượng ở vùng ven biển, gây náo loạn Khâm Châu và Quảng Đông, khiến nhà Minh một phen náo loạn.
Sức khỏe phi thường
Vậy Phạm Tử Nghi là người như thế nào mà có thể tập hợp lực lượng lớn, nhiều lần gây sóng gió ở vùng biên giới nhà Minh?Theo tư liệu lịch sử, Phạm Tử Nghi quê ở vùng Vĩnh Niệm, huyện An Dương, trấn Hải Dương xưa, nay thuộc Hải Phòng. Ông xuất thân bình dân, nổi tiếng có sức khỏe phi thường, được dân gian gọi là "Thiên Lôi".
Trong Đại Việt thông sử, phần Nghịch thần truyện, mục Mạc Phúc Nguyên, tờ 49b, Lê Quý Đôn gọi Phạm Tử Nghi là một "kiện tướng".
Bộ sử ghi nhận khi Mạc Phúc Nguyên lên ngôi năm 1546, Phạm Tử Nghi chủ trương đưa Mạc Chính Trung làm vua nhưng không được chấp thuận. Ông liền tập hợp lực lượng chống lại triều đình.
Mạc Kính Điển và Nguyễn Kính nhiều lần đem quân tiến đánh, nhưng đều bị đánh bại. Đây là một trong những ghi chép quan trọng nhất về tài cầm quân của Phạm Tử Nghi.
Bên cạnh chính sử, Ngọc phả phúc thần Nam Hải đại vương, được dân làng Vĩnh Niệm sao chép năm Tự Đức thứ 22 (1869), còn lưu truyền hàng loạt câu chuyện kỳ lạ về sức mạnh của ông.
Cuộc đời Phạm Tử Nghi - Đồ họa: HUY ĐĂNG
Một giai thoại kể rằng, khi được giao mang tiền thuế lên kinh thành, Phạm Tử Nghi bắt gặp một toán lính đang vất vả khiêng cây gỗ lim lớn. Thấy vậy, ông buông lời chê bai, khiến quan quân tức giận và đưa sự việc lên nhà vua.
Nhà vua liền thử sức chàng trai Vĩnh Niệm, yêu cầu ông một mình di chuyển khúc gỗ. Không ngờ, Phạm Tử Nghi vác cây gỗ lên vai, đi thẳng đến trước mặt vua rồi ném xuống đất.
Sức mạnh khác thường ấy khiến triều đình kinh ngạc. Nhà vua cho dựng đài thi võ để các võ quan lần lượt thử tài với Phạm Tử Nghi. Theo ghi chép, ông đều giành phần thắng.
Gắn liền với tài võ nghệ của Phạm Tử Nghi là nhiều câu chuyện lưu truyền khá phi lý, như việc ông một mình đấu 3 con voi.
Đại Nam nhất thống chí cùng một số sách địa chí thời Nguyễn có ghi chuyện ông đắp con đê dài ba dặm, luyện gậy với những ụ đất cao năm thước. Khu vực ấy về sau mang tên đường Thiên Lôi.
Ngày nay, Hải Phòng vẫn có đường Thiên Lôi, đình Niệm Nghĩa và lăng miếu Đôn Nghĩa thờ Phạm Tử Nghi.
Hình tượng võ tướng có sức mạnh phi thường ấy tiếp tục được người dân tưởng nhớ qua các lễ hội truyền thống, gần 500 năm sau những cuộc giao tranh từng được sử sách nhà Minh ghi lại.
Nguồn Tuoitre
